Phương thức, thủ đoạn hoạt động của đối tượng sử dụng không gian mạng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
Cập nhật ngày: 4-09-2020
 
Theo đánh giá của Bộ Công an, thời gian qua việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các phần mềm chuyên dụng để làm việc, hội họp, học tập, kinh doanh, mua sắm, giao tiếp,... trực tuyến ở nước ta phát triển mạnh, nhất là trong giai đoạn triển khai, thực hiện các giải pháp phòng, chống dịch bệnh Covid -19. Lợi dụng bối cảnh này, số đối tượng sử dụng mạng viễn thông, mạng xã hội để lừa đảo gia tăng tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng, trong đó nổi lên là vụ xảy ra vào tháng 01/2020 tại tỉnh Quảng Nam, nhóm đối tượng gồm người Việt Nam, Malaysia và Campuchia sử dụng mạng viễn thông để lừa lấy thông tin của hơn 100.000 tài khoản ngân hàng, chiếm đoạt 1.690 tài khoản ngân hàng trực tuyến và trên 500 tỷ đồng.
 
Trên địa bàn tỉnh Trà Vinh từ đầu năm 2020 đến nay, các cơ quan chức năng đã tiếp nhận tổng số 14 vụ có dấu hiệu của tội phạm sử dụng mạng viễn thông, mạng xã hội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tổng thiệt hại tài sản khoảng 7,4 tỷ đồng, đáng chú ý như: Vụ xảy ra vào tháng 02/2020 tại xã Phong Thạnh, Huyện Cầu Kè, thiệt hại tài sản 1,6 tỷ đồng và gần đây nhất tháng 7/2020, tại xã Thạnh Phú, huyện Cầu Kè, thiệt hại tài sản 2,5 tỷ đồng.
Qua phân tích các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng xảy ra trên địa bàn tỉnh cho thấy đối tượng sử dụng một số phương thức, thủ đoạn phổ biến như sau:
- Sử dụng phần mềm máy tính, sử dụng các cuộc gọi qua giao thức kết nối Internet (VoIP) hoặc thiết bị viễn thông khác giả lập số điện thoại cố định hoặc di động có đầu số +990 (như +0990692342593), +84 (như +84795877525), +010 (như +010692342593), điện vào máy bàn, điện thoại di động của bị hại, sau đó các đối tượng tự xưng là nhân viên bưu điện, nhà mạng viễn thông hoặc cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án,... thông báo bị hại hoặc gia đình bị kiện vì nợ cước viễn thông, nợ tiền ngân hàng, có liên quan đến các vụ án, chuyên án lớn (ma túy, tội phạm rửa tiền, mua bán người xuyên quốc gia,…) đang được điều tra, giải quyết,... Do đó, để chứng minh là người không có liên quan đến vụ án, bị hại cần phải chuyển số tiền lớn hiện có vào tài khoản do các đối tượng cung cấp để xác minh, làm rõ. Đối tượng còn uy hiếp bằng cách gửi ảnh dự thảo Lệnh bắt tạm giam giả, có tên, địa chỉ của bị hại và đe dọa "nếu không chuyn tiền thì sẽ bị bắt tạm giam” để bị hại lo sợ mà chuyển tiền cho các đối tượng lừa đảo; một thủ đoạn khá phổ biến là đối tượng yêu cầu bị hại không được kể sự việc cho bất kỳ ai để đảm bảo tuyệt đối bí mật, nếu không sẽ đưa thông tin đến gia đình, cơ quan bị hại biết.
- Đối tượng sử dụng tài khoản facebook, zalo,... với hồ sơ cá nhân” thu hút như: Là người nước ngoài (Mỹ, Anh, Trung Quốc) để kết bạn với bị hại, nói với bị hại sẽ chuyển quà, tiền về Việt Nam nhờ bị hại giữ giùm và hứa hẹn sẽ về Việt Nam để kết hôn, đầu tư kinh doanh. Để củng cố niềm tin, các đối tượng còn gửi ảnh bưu phẩm và các giấy tờ liên quan đến việc chuyển quà, tiền cho bị hại. Do có lòng tham trước sự hấp dẫn của số tiền lớn, nên nhiều bị hại đã đồng ý nhận và đóng các khoản phí vận chuyển để được số tiền lớn hơn. Khi nắm được thông tin cụ thể của bị hại, các đối tượng trong nhóm lừa đảo sẽ phối hợp theo một kịch bản chuẩn bị trước, liên kết với nhau chặt chẽ, thường là giả danh làm nhân viên Hải quan, Hàng không, Bưu điện,… để gọi điện, yêu cầu bị hại đóng liên tiếp nhiều khoản tiền phí hoặc tiền thuế qua một tài khoản mà chúng cung cấp để làm “th tục”. Cứ như vậy, cho đến khi bị hại không còn khả năng tài chính để nộp hoặc bị hại nghi ngờ thì nhóm đối tượng lừa đảo cắt liên lạc với bị hại.
- Đối tượng tạo các trang cá nhân bán hàng online trên Facebook, zalo để rao bán các mặt hàng thiết yếu, đang khan hiếm như: Khẩu trang y tế, nước rửa tay y tế, đồ bảo hộ,... phục vụ phòng, chống dịch Covid - 19; yêu cầu người mua hàng chuyển tiền vào tài khoản trước để đặt cọc. Sau khi nhận được tiền đặt cọc hay tiền chuyển khoản trước để đặt mua hàng, đối tượng không giao hàng hoặc giao hàng giả, hàng kém chất lượng, sau đó khóa, xóa trang cá nhân bán hàng của mình, bỏ số điện thoại liên lạc và chiếm đoạt số tiền của bị hại đã chuyển để mua hàng.
Thời gian qua, công tác phòng, chống đối tượng lừa đảo trên không gian mạng hiệu quả chưa cao, còn nhiều khó khăn do ý thức cảnh giác phòng, chống tội phạm này của một bộ phận người dân trên địa bàn còn hạn chế; khi tiếp nhận các thông tin đe dọa của các đối tượng lừa đảo, bị hại thường có tâm lý hoang mang, lo sợ mất uy tín, danh dự cá nhân và gia đình nên một mình âm thầm giải quyết, làm theo yêu cầu chuyển tiền cho đối tượng; có bị hại đã bị lừa nhưng che giấu không trình báo hoặc trình báo chưa kịp thời, từ đó công tác nắm tình hình, thu thập thông tin, tài liệu đấu tranh với các loại đối tượng này gặp khó khăn.
Thời gian tới, nhiều khả năng các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng tiếp tục lợi dụng diễn biến trở lại của dịch bệnh Covid - 19 để thực hiện hành vi phạm tội và vi phạm pháp luật, phổ biến sẽ là sử dụng mạng xã hội để bán hàng online, mua bán các trang thiết bị y tế (khẩu trang, dung dịch sát khuẩn) để phòng, chống dịch bệnh; đối tượng sử dụng mạng viễn thông để giả danh cơ quan, ban ngành phòng, chống dịch bệnh để lừa đảo; việc trao đổi, mua bán, giao dịch trên không gian mạng sẽ gia tăng, nhất là vào dịp tết Dương lịch, tết Nguyên Đán,....
Vì vậy, để chủ động phòng, chống các loại tội phạm này, khuyến cáo người dân lưu ý một số nội dung như:
- Khi sử dụng internet để tham gia mạng xã hội (facebook, zalo,…) phải thận trọng, tránh để lộ, lọt thông tin cá nhân khi đăng ký, tham gia; khi chia sẻ thông tin, làm quen, kết bạn trên mạng xã hội nên cảnh giác những tài khoản lạ, tài khoản là người nước ngoài, chủ động kết bạn; không cung cấp thông tin cá nhân, chuyển tiền cho người khác khi chưa kiểm tra, xác thực thông tin chính xác của người được nhận, nhất là các trường hợp chuyển tiền, nạp thẻ điện thoại, mua bán hàng online trên mạng.
- Khi nhận được các cuộc gọi lạ, nhất là các đối tượng xưng nhân viên bưu điện, nhà mạng viễn thông, cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án,... có dấu hiệu nghi vấn, phải bình tĩnh, không làm theo yêu cầu hoặc làm theo dẫn dụ bấm các phím số trên máy điện thoại. Không được cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản, thẻ tín dụng,... trong các trường hợp không quen biết đối tượng, nhất là các đối tượng yêu cầu cung cấp thông tin qua điện thoại; trước những thông tin đe dọa, uy hiếp không nên vội vàng chuyển tiền vào các tài khoản theo yêu cầu của các đối tượng mà trao đổi với người thân, bạn bè hoặc thông báo với lực lượng Công an gần nhất để chủ động phòng ngừa, đấu tranh; lưu ý: Khi các cơ quan tư pháp (Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án) cần liên hệ người dân làm việc thì phải có giấy mời cụ thể, rõ ràng và nguyên tắc là phải làm việc tại cơ quan, trụ sở của các cơ quan có yêu cầu.
- Trước những tin tức, tiêu đề “hot”, “hấp dẫn” có biểu hiện giả mạo, nhiều người xem trên mạng internet và mạng xã hội, không nên truy cập, chia sẽ rộng rãi các thông tin này khi chưa xác định được tính xác thực của thông tin. Trong trường hợp đã truy cập vào các đường link này, cần nhanh chóng thay đổi mật khẩu của trang cá nhân để tránh mất tài khoản.
Trên đây là một số nội dung có liên quan đến tình hình, phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm sử dụng không gian mạng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra thời gian qua. Đề nghị mọi người cảnh giác, chủ động phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả, góp phần vào công tác đảm bảo TTATXH trên địa bàn tỉnh./.
Chí Tâm